Φώφη Γεννηματά: «Αδύναμη και ανίκανη η Κυβέρνηση της Ν.Δ. να δώσει τις λύσεις που χρειάζεται σήμερα ο τόπος»

on Παρασκευή, 11 Δεκεμβρίου 2020.

Φώφη Γεννηματά: «Αδύναμη και ανίκανη η Κυβέρνηση της Ν.Δ. να δώσει τις λύσεις που χρειάζεται σήμερα ο τόπος»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΜΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 2021

ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ:

Ο προϋπολογισμός του 2021 που κατέθεσε ο υπουργός των Οικονομικών στη Βουλή περιλαμβάνει πρωτόγνωρα δεδομένα για τα μακροοικονομικά μεγέθη της χώρας. Η εκτίμηση για την ύφεση στον προϋπολογισμό αναθεωρήθηκε για τρίτη φορά σε σχέση με την πρώτη εκτίμηση του Υπουργείου Οικονομικών. Η ύφεση τώρα προβλέπεται στο 10,5% το 2020 ενώ η ανάκαμψη για το 2021 στο 4,8%.

Είναι προφανές ότι η τρέχουσα εικόνα είναι αποκαρδιωτική ενώ οι προσδοκίες πλέον για ταχεία ανάκαμψη το 2021 αποδεικνύονται φρούδες.

Η Κυβέρνηση χρησιμοποιεί ένα πυροτέχνημα για να κρύψει τη γύμνια της.

Είναι φανερό ότι για να αλλάξει την ατζέντα από τη ζοφερή εικόνα του Προϋπολογισμού η Κυβέρνηση πετάει το πυροτέχνημα του νέου Αναπτυξιακού σχεδίου της Επιτροπής «Πισσαρίδη» και του Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας παραπέμποντας σε ένα «καλύτερο αύριο».

Σύντομη περιγραφή και κριτική των δύο αυτών σχεδίων υπάρχει στο Παράρτημα ΙΙ.

Το Κίνημα Αλλαγής δε θα αποπροσανατολιστεί από αυτά τα φθηνά επικοινωνιακά κόλπα και θα αναδείξει στη συζήτηση στη Βουλή:

  • Ότι η Κυβέρνηση αδυνατεί ή δεν έχει τη βούληση να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο, αξιόπιστο και ευρείας δημοκρατική νομιμοποίησης σχέδιο αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης για την επόμενη ημέρα
  • Όλες τις Κυβερνητικές αβλεψίες και αστοχίες σχετικά την έως και σήμερα διαχείριση των διαθέσιμων πόρων και ευκαιριών

Ι. ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Το σχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού 2021 προσαρμόζει επί τα χείρω από -8,2% σε -10,5% την πρόβλεψη για την έκταση της ύφεσης το 2020 σε σχέση με το Προσχέδιο. Επιπλέον προσγειώνει την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ από 7,5% σε 4,8% για το 2021, που ήταν κοντά στο πεδίο του δυσμενούς σεναρίου του Προσχεδίου.

Σημειώνεται ότι η ετήσια ύφεση -10,5% (αν επιβεβαιωθεί) θα είναι η μεγαλύτερη που έχει σημειωθεί τουλάχιστον μετά το 1960[1] (και πιθανότατα στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας) καθώς θα ξεπεράσει και αυτή του 2011 (-10,1%) που ήταν η χειρότερη επίδοση της ελληνικής οικονομίας μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2009. Βεβαίως αντίστοιχα και σε επίπεδο παγκόσμιου ΑΕΠ η επίδοση το 2020 αναμένεται να είναι η χειρότερη μεταπολεμικά, με δεύτερη χειρότερη επίδοση αυτή του 2009 με την τελική παγκόσμια ύφεση να εκτιμάται στο -4,4 σύμφωνα με το World Economic Οutlook του ΔΝΤ (Οκτ. 2020) και στο -5,2 σύμφωνα με το την έκθεση του Global Economic Prospects της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Η αναθεώρηση αυτή δεν είναι έκπληξη καθώς οι προβλέψεις του Προσχεδίου είχαν χαρακτηριστεί πολύ αισιόδοξες τόσο από το Δημοσιονομικό Συμβούλιο όσο και από το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής.

Το Κίνημα Αλλαγής είχε επισημάνει με Δελτίο Τύπου στις 5 Οκτωβρίου ότι το Προσχέδιο του Προϋπολογισμού 2021 βασίζεται σε εκτός πραγματικότητας και έωλες παραδοχές. Συγκεκριμένα είχαμε προβλέψει ότι ύφεση το 2020 θα «αγγίξει διψήφιο νούμερο» και ότι είναι εντελώς ανεδαφική η πρόβλεψη για ανάπτυξη 7,5% το 2021.

Το Υπουργείο Οικονομικών προσπαθεί να διασκεδάσει την αρνητική εικόνα υπερασπίζοντας την πολιτική της ως «κεϊνσιανού» τύπου στην άτυπη ενημέρωση που έδωσε μετά την κατάθεση του προϋπολογισμού. Αυτή αναμένεται να είναι η υπερασπιστική γραμμή της. Ειδικά σύμφωνα με δημοσίευμα της Καθημερινής[2] «κύκλοι του Υπουργείου Οικονομικών» ανέφεραν ότι:

  • για το 2021 «η κυβέρνηση άλλαξε δραστικά τα σχέδιά της τριπλασιάζοντας σχεδόν σε σχέση με το προσχέδιο των αρχών Οκτωβρίου τις παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των συνεπειών της COVID-19, που έφτασαν έτσι τα 7,5 δισ. ευρώ, συνεισφέροντας 2,5% στο ΑΕΠ του επόμενου έτους, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Οικονομικών. Αντίστοιχα, οι προβλεπόμενες επιχορηγήσεις 2,6 δισ. ευρώ και τα δάνεια 1,3 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης συνεισφέρουν 2,1% στο ΑΕΠ του 2021. Χωρίς αυτά, η ανάκαμψη του επόμενου έτους θα ήταν μηδαμινή.»
  • για το 2020 «τα μέτρα στήριξης έφτασαν τα 23,8 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 2,5 δισ. ευρώ έναντι του προσχεδίου και η συνεισφορά τους στο ΑΕΠ έφτασε τις 7 ποσοστιαίες μονάδες. Όπως χαρακτηριστικά είπε πηγή του οικονομικού επιτελείου, χωρίς αυτές η ύφεση φέτος θα ήταν 17,5%»

Δύο κρίσιμα ζητήματα αναδεικνύονται ως προς τις μακροοικονομικές παραδοχές της Κυβέρνησης για το 2020 και τις επιλογές της για 2020.

Ζήτημα 1ο: Η προσμέτρηση των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης

Το πρώτο κρίσιμο ζήτημα σχετικά με την οικονομική ανάπτυξη του 2021 είναι ότι η Κυβέρνηση (και στο Προσχέδιο και στον Προϋπολογισμό) στηρίζει τις προβλέψεις της και σε ποσό των 5,5 δισ. ευρώ που θα εισρεύσει αθροιστικά από τον μηχανισμού του Next Generation EU και ειδικά από Ταμείο Ανάκαμψης (Recovery and Resilience Facility: 2.635 εκ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 1.272 εκ. ευρώ σε δάνεια) και από το REACT-EU (1.600 εκ. ευρώ σε επιχορηγήσεις)[3] &[4].

Σημειώνεται ότι η ευρωπαϊκή επιτροπή στις φθινοπωρινές προβλέψεις[5] τις που δημοσίευσε στις 5/11/2020 είχε προβλέψει ύφεση -9% για το 2020 και ανάκαμψη +5% για το 2021. Στη δήλωση έγκρισης του Προσχεδίου Προϋπολογισμού που δημοσίευσε στις 5/11/2020 υπογραμμίζει ότι οι προβλέψεις αυτές δεν προσμετρούν τη δυνητική θετική επίδραση στην ανάπτυξη από τους πόρους του Ταμείο Ανάκαμψης (Recovery and Resilience Facility). Σημειώνεται ότι οι πόροι αυτοί αντιστοιχούν περίπου στο 2% του ΑΕΠ του 2021.

Αυτό καταδεικνύει τη μεγάλη απόσταση που χωρίζουν πλέον οι προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών στον Προϋπολογισμό του 2021 όχι μόνο από αυτές του Προσχεδίου (5/10/2020) αλλά και από αυτές της Επιτροπής (5/11/2020). Δηλαδή η Κυβέρνηση πλέον υπολογίζει ανάπτυξη το 2021 κοντά σε αυτή της επιτροπής αλλά μόνο με τους πόρους του Ταμείο Ανάκαμψης.

Όπως φαίνεται από τα παρακάτω στοιχεία της Εισηγητικής Έκθεσης[6] όλα τα συστατικά του ΑΕΠ θα παρουσιάσουν ανέλπιστη βελτίωση πλην της Δημόσιας Κατανάλωσης. Ωστόσο δεν υπάρχει καμία σοβαρή τεκμηρίωση για τα μεγέθη. Ο ακαθάριστος σχηματισμός κεφαλαίου βασίζεται στην εξαιρετικά αμφίβολη παραδοχή της αξιοποίησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, η βελτίωση των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στην εξαιρετικά αβέβαιη αύξηση του τουριστικού συναλλάγματος και η ιδιωτική κατανάλωση σε αρκετά αισιόδοξες παραδοχές για τις δυνατότητες των νοικοκυριών μετά από αυτήν την περιπέτεια.

Βασικά μεγέθη της Ελληνικής Οικονομίας (% ετήσιες μεταβολές, σταθερές τιμές)

2019

2020

2021

ΑΕΠ

1,9

-10,5

4,8

Ιδιωτική κατανάλωση

1,9

-7,6

3,0

Δημόσια κατανάλωση

1,2

2,1

-1,9

Ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου

-4,6

-14,3

23,2

Εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών

4,8

-30,3

22,5

Εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών

3,0

-17,4

16,4

Αποπληθωριστής ΑΕΠ

0,2

-0,8

0,8

Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή

0,5

-1,1

0,6

Ειδικά για το ζήτημα της απορρόφησης των πόρων από το Ταμείου Ανάκαμψης για την ενίσχυση των επενδύσεων, η ΚΟ του Κινήματος Αλλαγής έχει διατυπώσει την άποψη Κυβέρνηση αδυνατεί ή δεν έχει τη βούληση να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων καταθέτοντας σχετική επίκαιρη ερώτηση που σκιαγραφούνται όλες τις κυβερνητικές αστοχίες που τεκμηριώνουν την άποψη μας[7].

Υπενθυμίζεται επίσης ότι το Κίνημα Αλλαγής, σε συνέχεια του Ενδιάμεσου Προγράμματος για τα άμεσα μέτρα που είναι αναγκαία για να μείνει όρθια η κοινωνία και ζωντανή η οικονομία παρουσίασε στο «THESSALONIKI HELEXPO FORUM» ένα πραγματικό Πρόγραμμα Προοδευτικής Διακυβέρνησης της χώρας που διασφαλίζει την επανεκκίνηση της οικονομίας, στηρίζεται σε διαρθρωτικές αλλαγές, προοδευτικές μεταρρυθμίσεις και αναγκαίους εκσυγχρονισμούς, αντιμετωπίζει τα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας δομικά και όχι διαχειριστικά και περιέχει ιεραρχημένες τις κατανομές των διαθέσιμων πόρων[8].

Ζήτημα 2ο: Η επίδραση του δημοσιονομικού μίγματος πολιτικής της Κυβέρνησης στην ανάσχεση της ύφεσης το 2020 και το 2021

Στις σελίδες 135-139 αποτυπώνονται και περιγράφονται οι παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας Covid-19 στην ελληνική οικονομία την περίοδο 2020-2021. Σημειώνεται ότι στα άθροισμα των παρεμβάσεων για τη διετία ύψους 31,4 δις ευρώ δεν είναι το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων καθώς προσμετράται σε αυτό και η υποτιθέμενη μόχλευση ύψους 5,6 δις. ευρώ.

Η αμυντική γραμμή της Κυβέρνησης είναι ότι αυτές αποτελούν απόδειξη της αποτελεσματικής πολιτικής που ανέκοψε τη βαθιά ύφεση.

Ο αντίλογος σε αυτό είναι ότι εκ του αποτελέσματος φαίνεται το ύψος και η κατεύθυνση των μέτρων ήταν ανεπιτυχή γιατί:

1ον. Η ύφεση της Ελλάδας το 2020 είναι από τις βαθύτερες στην Ευρωζώνη βάσει των φθινοπωρινών προβλέψεων Ευρ. Επιτροπής φαίνεται ότι (με χειρότερες επιδόσεις μόνο αυτές της Ισπανίας, Ιταλίας, Ισπανίας και Πορτογαλίας και με το σύνολο της Ευρωζώνης να σημειώνει -7,8%), ενώ από τις 8 χώρες εκτός Ευρωζώνης χειρότερη επίδοση προβλέπεται να έχει μόνο η Κροατία. Και αυτή η εικόνα ισχύει με πρόβλεψη για ύφεση για την Ελλάδα -9%. Αν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη για -10,5% είναι πολύ πιθανό να καταλήξουμε οι προτελευταίοι της Ευρώπης (μπροστά μόνο από τους Ισπανούς) για το 2020. Από εκεί και πέρα η πρόβλεψη για το 2021 (τόσο της Επιτροπής για +5% όσο και της Κυβέρνησης για +4,8%) είναι πολύ κοντά στον υπολοίπων ευρωπαϊκών χωρών ενώ η ανάκαμψη του συνόλου της Ευρωζώνης αναμένεται να κυμανθεί στο 4,2% . Τα συγκριτικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι το πακέτο το μέτρων ήταν και παραμένει επιεικώς ανεπαρκές.

Μάλιστα τα τριμηνιαία στοιχεία του ΑΕΠ που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ[9] για το 2ο και το 3ο τρίμηνο του 2020 δείχνουν μείωση -14,2% και -11,7% του ΑΕΠ σε σχέση με τα αντίστοιχα τρίμηνα του 2019. Ο κ. Σταϊκούρας πανηγύρισε[10] υπογραμμίζοντας ότι η οικονομία κινήθηκε, το εννεάμηνο του 2020, σε μονοψήφια ύφεσηαλλά επισήμανε ότι το δεν θα μεταβάλει τις εκτιμήσεις του Προϋπολογισμού για το 2020 αναγνωρίζοντας προφανώς ότι η χώρα βρίσκεται σε lock down το μεγαλύτερο μέρος του 4ου τριμήνου είναι πιθανό το σενάριο για ύφεση πάνω από 10%.

2ον. Η Κυβέρνηση ούτως ή άλλως δεν είχε ιδιαίτερη οικονομική επίδοση πριν την πανδημία. Τα προαναφερθέντα τριμηνιαία στοιχεία για το ΑΕΠ (με εποχική διόρθωση) που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ πριν από λίγες μέρες και τα οποία καταρτίστηκαν βάσει της αναθεώρησης του ΑΕΠ με έτος βάσης 2015[11] καταδεικνύουν ότι το τρίτο τρίμηνο του 2020 και όσο το πρώτο του 2021 είναι περίπου ίδιες με τις επιδόσεις των αντίστοιχων τριμήνων τα έτη 2017-2019. Άρα η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν έδωσε με την παρουσία της κάποια αναπτυξιακή ώθηση στην οικονομία τα δύο πρώτα τρίμηνα της διακυβέρνησης της μέχρι και την επιβολή του πρώτου lockdown στις 23/3[12].

3ον. Η Κυβέρνηση μετέτρεψε τον Τουρισμό από αιχμή του δόρατος σε Αχίλλειο πτέρνα: Η Κυβέρνηση δεν κεφαλαιοποίησε το χρόνο που της έδωσαν οι Έλληνες πολίτες με τον αυτοπεριορισμό τους για να οργανώσει μεταξύ άλλων και την οργανωμένη εισροή τουριστών. Ο κ. Μητσοτάκης και ο κ. Θεοχάρης μετά τη φιέστα της Σαντορίνης όπου διαφήμισαν ως Covid-free χώρα την Ελλάδα απασφάλισαν τη βόμβα του κορονοϊού ανοίγοντας τα σύνορα με επιεικώς ελλιπέστατους ελέγχους και με ανελλιπή πρωτόκολλα. Εν τέλει τα έσοδα από το ταξιδιωτικό συνάλλαγμα το 2020 θα είναι πολύ χαμηλά. Επισημαίνεται ότι τα έσοδα από Ταξιδιωτικό Συνάλλαγμα (85% είναι τουριστικό σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ του 2019) όπως αποτυπώνονται στο Ισοζύγιο Πληρωμών[13] για το α΄ 9μηνο του 2020 προβλέπονται να κυμανθούν μόλις στα 3,5 δισ. ευρώ έναντι των 16,1 δισ. ευρώ για το α΄ 9μηνο του 2021 δηλαδή μόλις 22% του περσινού επιπέδου (ενώ στο 22% φαίνεται ότι είναι και ο αριθμός των επισκεπτών φέτος).

Αυτό σημαίνει ότι εν τέλει η πραγματική ωφέλεια ήταν ελάχιστη αν όχι αρνητική αν συνυπολογιστεί ότι όπως δήλωσε ο κ. Σταϊκούρας «κάθε μήνας καθολικού lockdown στοίχισε 2,5% - 3% του ΑΕΠ»[14], ήτοι 4,5-5,5 δισ. ευρώ. Οι φωστήρες του οικονομικού επιτελείου έπρεπε να είχαν υιοθετήσει την πρόταση της ΚΟ του Κινήματος Αλλαγής που κατατέθηκε στις 11/5/2020[15] για ένα Πρόγραμμα Εσωτερικού Τουρισμού 2020 με 3 εκατομμύρια ωφελούμενους συνολικού ύψους 750 εκ. ευρώ το οποίο θα υποκαταστούσε την όποια απώλεια από τα αυστηρά ταξιδιωτικά μέτρα για Τουρίστες που δεν επέβαλε η Κυβέρνηση, θα θωράκιζε την κοινωνία και θα ενίσχυε τον τουριστικό κλάδο ενεργοποιώντας 15 εκατομ. διανυκτερεύσεις και 7 εκατομ. ημερομίσθια εργαζομένων.

4ον. Η Κυβέρνηση είχε το πολυδιαφημισμένο “μαξιλάρι” των 37 δις. ευρώ και δυνατότητα φθηνού δανεισμού χάρη στις παρεμβάσεις ρευστότητας της ΕΚΤ. Ωστόσο η ρευστότητα που διαθέτει η Κυβέρνηση και οι τράπεζες καταλήγει σε πολύ λίγους και εκλεκτούς.

H Κυβέρνηση έχει στη διάθεση συνολικά ταμειακά διαθέσιμα της Γενικής Κυβέρνησης ύψους 37 δισ. ευρώ που αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο. Τα ποσά αυτά έχουν προέλθει από την υπερφορολόγηση και τα «ματωμένα πλεονάσματα» του ΣΥΡΙΖΑ, από την αύξηση του καθαρού δανεισμού μετά το 2018 και συμπεριλαμβάνει και το δάνειο ύψους 15,5 δισ. από τον ESM.

Επιπλέον οι χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού Δημοσίου κατά τη διάρκεια του 2020 καλύφθηκαν από κοινοπρακτικές εκδόσεις ομολόγων σταθερού επιτοκίου, δεκαπενταετούς, επταετούς και δεκαετούς διάρκειας, συνολικού ύψους 12 δισ. ευρώ και την πάγια αναχρηματοδότηση βραχυπρόθεσμου χρέους μέσω εκδόσεων εντόκων γραμματίων τρίμηνης, εξάμηνης και ετήσιας διάρκειας, καθώς επίσης και μέσω πράξεων διαχείρισης ταμειακής ρευστότητας υπό τη μορφή repo agreements, τις οποίες συνάπτει ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) για την αξιοποίηση των διαθεσίμων, κυρίως, των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης.

Βάσει των στοιχείων για το δημόσιο χρέος[16] τα επιτόκια για τον βραχυπρόθεσμο δανεισμό έως ενός έτους είναι αρνητικά. Επιπλέον τα επιτόκια για το μεσομακροπρόθεσμο είναι σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα με το 10ετές ομόλογο να βρίσκεται κάτω από το 1% και με spread 160 μονάδες βάση με το αντίστοιχο Γερμανικό το οποίο κυμαίνεται στο -0,60%.

Η Κυβέρνηση πανηγυρίζει για τα χαμηλά επιτόκια και τη δυνατότητα δανεισμού υποστηρίζοντας ότι οφείλεται στη δικιά της αξιοπιστία. Η πραγματικότητα είναι όμως ότι η πτώση των επιτοκίων οφείλεται αποκλειστικά στο Pandemic Emergency Purchase Programme (PEPP)[17] ύψους 1,35 τρισ. Ευρώ που εκτελεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η ρευστότητα αυτή είναι που έδωσε τη δυνατότητα στις ελληνικές τράπεζες να αγοράσουν τα ομόλογα που εξέδωσε ο ΟΔΔΗΧ στις προαναφερθείσες εκδόσεις. Στην πράξη οι εγχώριες τράπεζες είναι οι μόνες που αγοράζουν. Όπως αποδεικνύεται που από τα στοιχεία για τη σύνθεση του Δημόσιου Χρέους[18] όπου τα ομόλογα στις αγορές εσωτερικού αυξήθηκαν κατά 11,6 δισ. (από 53,9 δισ. ευρώ σε 64,5 δισ. ευρώ ενώ τα ομόλογα στις αγορές εξωτερικού είναι σταθερά στα μόλις 1,7 δισ. ευρώ).

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ το πρώτο 9μηνο του 2020 τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα έχουν αντλήσει χρηματοδότηση ύψους λίγο πάνω από 31 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του PEPP. Επιπλέον την ίδια περίοδο και οι καταθέσεις νοικοκυριών και κυρίως των επιχειρήσεων αυξήθηκαν λίγο πάνω από 10 δισ. ευρώ. Αθροιστικά αυτά τα 40 δισ. ευρώ ρευστότητας αντιστοιχούν σε πάνω από 20% του ΑΕΠ.

Από αυτά φαίνεται ότι ένα μεγάλο μέρος κατευθύνθηκε στη Γενική Κυβέρνηση της οποίας η χρηματοδότηση μέσω της έκδοσης ομολόγων αυξήθηκε και 16 δισ. εκ. ευρώ μέσα στο 9μηνο του 2020 όπως προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία χρηματοδότησης που δημοσιεύει η ΤτΕ[19].

Ωστόσο ένα μεγάλο μέρος είναι παγωμένο στο τραπεζικό σύστημα προς μελλοντική χρήση άγνωστης κατεύθυνσης. Ο Υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Θεόδωρος Μητράκος σε παρέμβαση του στη διαδικτυακή συζήτηση στις 20/10/2020[20], ανέφερε ότι οι καταθέσεις των εμπορικών τραπεζών στην ΤτΕ ανέρχονται σε περίπου 21 δισ. ευρώ, «ενώ τα υποχρεωτικά διαθέσιμα που οφείλουν να τηρούν στην Τράπεζα της Ελλάδος δεν ξεπερνούν τα 2 δισεκ. ευρώ»!

Από εκεί και πέρα η ρευστότητα που τελικά διοχετεύθηκε από τις τράπεζες και δεν απορροφήθηκε από το Δημόσιο κατανεμήθηκε εντελώς ανισοβαρώς στον ιδιωτικό τομέα. Οι καθαρές ροές χρηματοδότησης το α’ 9μηνο του 2020, ήταν:

  • μόλις 93 εκ. ευρώ για πάνω από 1.000.000 ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις και 1,3 δισ. ευρώ για τις περίπου 20.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις που υπολογίζεται ότι αθροιστικά τους αντιστοιχεί το 88% της απασχόλησης του ιδιωτικού τομέα.
  • περίπου 3,7 δισ. για τις περίπου 300 μεγάλες (άνω των 250 εργαζομένων) επιχειρήσεις της χώρας στις οποίες αντιστοιχεί το 12% της απασχόλησης.

Αλλά ακόμα και τη «μερίδα του λέοντος» δεν τη μοιράζονται αναλογικά τα «λιοντάρια». Ο κ. Μητράκος επισήμανε ότι στην αύξηση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων μεγάλου μεγέθους «για την περίοδο Μαρτίου-Ιουλίου 2020 συνέβαλαν πιστοδοτήσεις συγκεκριμένων πολύ μεγάλων επιχειρήσεων της βιομηχανίας (ΕΛΠΕ, Motor Oil, ΤΙΤΑΝ και ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, Lamda Olympia Village AE) και άλλων κλάδων (ΟΠΑΠ), που απορρόφησαν περίπου τη μισή χρηματοδότηση».

Μάλιστα η ανισοκατανομή αυτή επιδοτήθηκε από το κράτος αφού στις νέες χρηματοδοτήσεις περιλαμβάνονται και δάνεια ύψους 3,3 δισ. ευρώ που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των προγραμμάτων εγγυοδοσίας και ΤΕΠΙΧ ΙΙ της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.

Σχόλιο: Ο κ. Μητράκος αναφέρει ότι «μέσω του προγράμματος εγγυοδοσίας (όπου η Ελληνική Αναπτυξιακή τράπεζα εγγυάται ένα σημαντικό μέρος του δανείου που χορηγούν οι τράπεζες) χορηγήθηκαν περίπου 2 δισεκ. ευρώ, ενώ μέσω του ΤΕΠΙΧ ΙΙ επιπλέον 1,3 δισεκ. ευρώ. Δεδομένου ότι τα προγράμματα ουσιαστικά άρχισαν να αποδίδουν καρπούς από τον Ιούλιο και μετά, μέχρι το τέλος του έτους τα σχετικά ποσά θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά περίπου 3 δισεκ. ευρώ όσον αφορά το πρόγραμμα εγγυοδοσίας και κατά περίπου 1 δισεκ. ευρώ όσον αφορά το ΤΕΠΙΧ ΙΙ». Ωστόσο στον Προϋπολογισμό υπόλογίζεται ότι οι 2 παρεμβάσεις ύψους 2.548 εκ. ευρώ θα δώσουν πρόσθετη (!) μόχλευση 5.693 εκ. ευρώ[21]. Τώρα αν τελικά τα 2.548 εκ. ευρώ δημόσιας χρηματοδότησης από τα δύο εργαλεία τελικά οδηγήσουν σε μόχλευση μέσω δάνειων της τάξης των 4 δις. ευρώ του κ.Μητράκο ή των 8,2 δις. σύμφωνα με τον κ. Σταϊκουρα δείχνουν τις υπεραισιόδοξες παραδοχές του Υπουργείου Οικονομικών για την αναπτυξιακή επίπτωση των παρεμβάσεων του.

Αυτό επιβεβαιώνει την άποψη μας ότι η Κυβέρνηση πρέπει να χρησιμοποιήσει πολύ πιο ενεργητικά τα εναλλακτικά εργαλεία χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας όπως η επιστρεπτέα προκαταβολή, κάτι που το Κίνημα Αλλαγής έχει επισημάνει από πολύ νωρίς.

Σύμφωνα με την απάντηση του κ. Σταϊκούρα σε επίκαιρη ερώτηση τη ΚΟ στις 16/11/2020 έχουν δοθεί σε επτά μήνες 3,4 δισεκατομμύρια ευρώ σε μόλις 145.132 μοναδικά ΑΦΜ. Δεδομένου ότι δικαιούχοι είναι επιχειρήσεις και επαγγελματίες προκύπτει ότι τελικά ένα πολύ μεγάλο μέρος τους δεν έχει ούτε πρόκειται να λάβει ευρώ. Στον Προϋπολογισμό υπολογίζεται ότι έως το τέλος του έτους τελικά θα δαπανηθούν 5.4 δισ. ευρώ.

Ωστόσο συνδυαστικά από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι η ρευστότητα παραμένει αγκυλωμένη στο τραπεζικό σύστημα ενώ δε φτάνει στην ουσία σε πολλές χιλιάδες επιχειρηματίες και επαγγελματίες.

Σε επίπεδο νομισματικών και χρηματοπιστωτικών εξελίξεων φαίνεται πάντως ότι η αγορά των funds γύρω από τη διαχείριση των κόκκινων δανείων που δημιούργησε ο ΣΥΡΙΖΑ και προωθεί η Νέα Δημοκρατία τα πάει καλά παρά και ίσως χάρη στην κρίση.

Από τα διαθέσιμα στοιχεία για την εξέλιξη δανείων & καθυστερήσεων σε ενοποιημένη βάση (εντός Ισολογισμού) για το σύνολο των ελληνικών εμπορικών & συνεταιριστικών τραπεζών φαίνεται έως και το τρίτο τρίμηνο το 2020 που αποτυπώνονται στον παρακάτω πίνακα τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια βαίνουν μειούμενα κάτι που υποδηλώνει ότι παρά την αύξηση των κόκκινων δανείων λόγω της τεράστιας ύφεσης η μεταφορά των δανείων εκτός ισολογισμού συνεχίζεται με εντατικούς ρυθμούς και εν μέσω πανδημίας συνεχίζει να μειώνει τα εντός ισολογισμού κόκκινα δάνει τόσο σε απόλυτα όσο και σε σχετικά μεγέθη.

Σημειώνεται ότι ο κ. Μητράκος στην πραναφερθείσα παρέμβαση του εκτίμησε την αξία των δανείων που έχουν πουληθεί από τις εμπορικές τράπεζες και βρίσκονται εκτός τραπεζικού συστήματος σε περίπου 30 δις. ευρώ.

(ευρώ χιλ.)

Δεκ 2014

Δεκ 2015

Δεκ 2016

Δεκ 2017

Δεκ 2018

Δεκ 2019

Μαρ 2020

Σεπ 2020

Υπόλοιπα δανείων (προ προβλέψεων)

273.704.232

247.153.503

237.761.483

217.963.476

196.069.581

184.127.542

183.530.258

179.678.849

Καταναλωτικά

35.698.029

28.205.281

26.382.036

22.270.450

18.828.365

16.932.647

16.625.633

16.216.034

Στεγαστικά

79.302.398

75.878.539

73.030.224

68.533.952

65.738.821

60.471.928

59.853.749

56.810.212

Επιχειρηματικά

158.703.805

143.069.682

138.349.223

127.159.074

111.502.395

106.722.967

107.050.876

106.652.603

Σύνολο Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (προ προβλέψεων)

111.784.949

119.224.812

115.783.536

103.724.496

89.276.254

73.587.881

72.632.778

63.425.962

Καταναλωτικά

16.181.964

16.377.433

15.107.567

12.101.975

9.283.937

7.500.304

7.391.134

6.952.420

Στεγαστικά

26.984.312

30.460.771

29.876.117

29.651.420

29.069.526

25.281.209

24.899.443

22.072.836

Επιχειρηματικά

68.618.673

72.386.607

70.799.852

61.971.101

50.922.790

40.806.369

40.342.201

34.400.706

% Μη εξυπηρετούμενα δάνεια ανά κατηγορία

40,8

48,2

48,7

47,6

45,5

40,0

39,6

35,3

Καταναλωτικά

45,3

58,1

57,3

54,3

49,3

44,3

44,5

42,9

Στεγαστικά

34,0

40,1

40,9

43,3

44,2

41,8

41,6

38,9

Επιχειρηματικά

43,2

50,6

51,2

48,7

45,7

38,2

37,7

32,3

Μια μόνο επίπτωση αυτής της τάσης μπορεί να αποτυπωθεί στο σχετικό ρεπορτάζ της Καθημερινής σχετικά με τις μαζικές πωλήσεις ακινήτων που αποτελούν τις εγγυήσεις των χαρτοφυλακίων κόκκινων δανείων, που πωλήθηκαν ή πρόκειται να πωληθούν τους επόμενους μήνες σε επενδυτικά funds και ομίλους, όπως η Apollo Global Management, η Bain Capital και η Centerbridge Partners και τα οποία έχουν ήδη ξεκινήσει να «πέφτουν» στην αγορά[22].

Ο Τσίπρας πλάσαρε και ο Μητσοτάκης καρφώνει θεαματικά!

Σε αυτό το επίπεδο ωστόσο μένει ανοικτό το ζήτημα της Bad Bank που μετά τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας το έθεσε και η επιτροπή Πισσαρίδη στην έκθεση της παρά την ως άνω εξέλιξη των στοιχείων, δικαιώνοντας την πρόταση του Κινήματος Αλλαγής που κατατέθηκε το 2017. Υπενθυμίζεται ότι η πρόταση του Κινήματος Αλλαγής δεν ήταν τραπεζοκεντρική και είχε ως πυρήνα μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία.

Τη δικιά της οπτική για τη δεύτερη ευκαιρία την έδειξε με το νέο πτωχευτικό πλαίσιο που έφερε προς ψήφιση τον Νοέμβριο.


ΙΙ. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ

Από τον Μάρτιο του 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση του οικονομικού σκέλους της κρίσης, που έδωσαν σημαντικούς βαθμούς δημοσιονομικής ελευθερίας στις εθνικές κυβερνήσεις για την παροχή στήριξης στις οικονομίες τους. Η χαλάρωση των δημοσιονομικών στόχων έλαβε χώρα αρχικά μέσω της διάταξης του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης για ασυνήθεις περιστάσεις, και στη συνέχεια μέσω της γενικής ρήτρας διαφυγής, η οποία ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά από τη θέσπισή της το 2011.

Στο πλαίσιο αυτό οι δημοσιονομικές προβλέψεις του Προϋπολογισμού αποτυπώνουν μια μεγάλη δημοσιονομική επιδείνωση για το 2020 που οδηγεί σε συνολικό έλλειμμα -16,1 δις ευρώ ή -9,9% του ΑΕΠ σε όρους ESA ενώ το πρωτογενές έλλειμμα του 2020 εκτιμάται στα -11,1 δισ. ευρώ η -6,8% του ΑΕΠ σε όρους ESA και στα 11,8 δις ευρώ (7,2% ΑΕΠ) σε όρους ενισχυμένης εποπτείας.

Σημειώνεται ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του 2019 ήταν στα +7,5 δισ. ευρώ ή +3,8% του ΑΕΠ σε όρους ESA.

Για το 2021 και παρόλο που η ευελιξία παραμένει, προβλέπεται μια σημαντική διόρθωση των δημοσιονομικών μεγεθών που οδηγούν στον περιορισμό του συνολικού ελλείμματος στα -11,5 δις ευρώ ή -6,7% του ΑΕΠ σε όρους ESA. Το πρωτογενές έλλειμμα του 2021 εκτιμάται στα -6,6 δις ευρώ (-3,8% ΑΕΠ) σε όρους ESA και στα -6,7 δις (-3,9% ΑΕΠ) σε όρους ενισχυμένης εποπτείας.

Πρέπει να τονιστεί ότι οι ως άνω προβλέψεις έχουν τεράστια απόσταση από αυτές του Προσχεδίου και επιβεβαιώνουν την επιπολαιότητα των παραδοχών για τις προβλέψεις αυτές εκ μέρους της Κυβέρνηση που αναδείξαμε στη συζήτηση για του Προσχεδίου στην Επιτροπή Οικονομικών.

Επιπλέον, πρέπει να επισημαίνουμε ότι η ραγδαία αποκλιμάκωση του δημοσιονομικού ελλείμματος κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2021 δεν είναι συμβατή ως στόχος με την ταχεία της οικονομίας ούτε ρεαλιστική.

Η πρόβλεψη ότι το 2021 τα φορολογικά έσοδα θα αυξηθούν κατά 3,57 δισ. ευρώ ήτοι κατά 8,1% παρά τις παρεμβάσεις στο σκέλος των εσόδων που θα συνεχιστούν το 2021 αποτελεί μια εξαιρετικά αισιόδοξη πρόβλεψη καθώς είναι αποδεδειγμένο από τα ιστορικά δεδομένα ότι η ποσοστιαία αύξηση των φορολογικών εσόδων υστερεί της όποιας αύξησης του ΑΕΠ. Ειδικότερα οι φόροι από αγαθά και υπηρεσίες (φπα και ειδικοί φόροι) αυξάνονται κατά 2,4 δις. ευρώ και την αύξηση του φόρου εισοδήματος κατά 1,1 δις. ευρώ.

Οι προβλέψεις είναι προδήλως μη ρεαλιστικές δεδομένου ότι τα εισοδήματα των νοικοκυριών έχουν πιεστεί, οι επιχειρήσεις είναι κλειστές και τα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση βαίνουν αυξανόμενα. Ενδεικτικά βάσει των στοιχείων του Οκτώβριο 2020 της ΑΑΔΕ το συνολικό ληξιπρόθεσμό χρέος έχει αγγίξει τα 106,7 δισ. ευρώ έναντι 105,6 δισ. ευρώ το 2019 ενώ στο δεκάμηνο Ιανουαρίου – Οκτωβρίου 2020, τα νέα ληξιπρόθεσμα χρέη διαμορφώθηκαν σε 4,939 δισ. ευρώ και οι οφειλέτες οι οφειλέτες έχουν ξεπεράσει τα 4 εκατομμύρια και συγκεκριμένα ανέρχονται σε 4.366.874.

Ενδεικτικά η εξέλιξη των οφειλετών με ληξιπρόθεσμες οφειλές παρατίθεται στον ακόλουθο πίνακα.

Δείκτες Είσπραξης

2017 τέλος έτους

2018 τέλος έτους

2019 τέλος έτους

2020

ΙΑΝ

ΦΕΒ

ΜΑΡ

ΑΠΡ

ΜΑΪ

ΙΟΥΝ

ΙΟΥΛ

ΑΥΓ

ΣΕΠ

ΟΚΤ

Συνολικός αριθμός οφειλετών

4.068.857

4.064.750

4.068.908

4.121.641

3.993.521

3.954.882

3.913.606

3.853.889

3.792.718

3.725.057

3.999.088

3.867.892

4.366.874

Η εικόνα αυτή είναι ακόμα πιο αποθαρρυντική αν προσμετρηθεί και η αύξηση και των οφειλών στα ασφαλισιτικά ταμεία[23].

Βεβαίως κάποιοι παραμένουν εξαιρετικά ευνοημένοι φορολογικά. Υπενθυμίζεται ότι η Κυβέρνηση έχει ήδη δείξει ποιες είναι οι προτεραιότητες της με τη μείωση του φορολογικού συντελεστή για τα μερίσματα από 10% σε 5%, τη μείωση του φορολογικού συντελεστή κερδών επιχειρήσεων από 28% σε 24% , και με την ευνοϊκή φορολόγηση των δικαιωμάτων προαίρεσης απόκτησης μετοχών (stock options) και των παροχών μπόνους σε μετοχές από εργαζόμενους.

Από την άλλη ο Προϋπολογισμός αυτός συνεχίζει το «έργο» της άδικης κατανομής φορολογικών βαρών που ξεκίνησε επί ΣΥΡΙΖΑ οδηγώντας την αναλογία έμμεσων άμεσων φόρων από το ιστορικό χαμηλό του 1,15 του 2014 λίγο κάτω από το 1,50 το 2019, ενώ ο λόγος το 2020 ξεπερνάει περνάει το 1,50 με τάσεις περαιτέρω επιδείνωσης το 2021 οπότε προβλέπεται η αναλογία να φτάσει το 1,55 σύμφωνα με τις προβλέψεις του Προϋπολογισμού έτος 2021 για αύξηση των εσόδων από έμμεσους φόρους.

Στον ακόλουθο Πίνακα περιγράφεται η κατανομή της αναλογίας έμμεσων και άμεσων φόρων όπως προκύπτουν από τις εισηγητικές εκθέσεις Προϋπολογισμού έτους 2018 και προηγούμενων ετών και βάσει της κατανομής των φορολογικών εσόδων στα Ισοζύγια της Κυβέρνησης των εισηγητικών εκθέσεων Προϋπολογισμού έτους 2019 και επόμενων που καταρτίζονται βάσει του νέου Λογιστικού Πλαισίου της Γενικής Κυβέρνησης που εφαρμόζεται από το 2019 και μετά βάσει του πδ.59/2018.

Έτος

Άμεσοι φόροι

Έμμεσοι φόροι

Λόγος έμμεσων/άμεσων φόρων

2005

43.6%

56.4%

1.29

2006

41.6%

58.4%

1.41

2007

41.0%

59.0%

1.44

2008

40.8%

59.2%

1.45

2009

43.1%

56.9%

1.32

2010

39.4%

60.6%

1.53

2011

41.5%

58.5%

1.41

2012

44.7%

55.3%

1.24

2013

45.0%

55.0%

1.22

2014

46.5%

53.5%

1.15

2015

45.6%

54.4%

1.19

2016

46.0%

54.0%

1.18

2017

43.4%

56.6%

1.30

2018

42.8%

57.2%

1.33

2019*

40.2%

59.8%

1.49

2020*

40,0%

60,0%

1.50

2021*

39,2%

60,8%

1.55

* Εκτιμήσεις με βάσει την κατάταξη των φορολογικών εσόδων βάσει του νέου λογιστικού σχεδίου που εφαρμόστηκε από το 2019

Η άδικη φορολογική κατανομή επιτείνεται περαιτέρω το 2021 από στην κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης μόνο για τα εισοδήματα που προέρχονται από ιδιωτική οικονομική δραστηριότητα ενώ εξαιρούνται οι συνταξιούχοι ή οι μισθωτοί του δημόσιου τομέα.

Στο σκέλος των δαπανών επισημαίνεται ότι είναι προβληματική η πρόβλεψη για μείωση των δαπανών 2,1 δισ. που συνακόλουθα οδηγεί τόσο στη μείωση της δημόσιας κατανάλωσης αλλά πρωτίστως και σημαντικότερο είναι ότι θα αφήσει ακάλυπτες τις ανάγκες των δοκιμαζόμενων δημόσιων υποδομών.

Ειδικότερα προβλέπονται για όλα τα Υπουργεία πλην του Υπ. Άμυνας μειωμένες δαπάνες ιδίως μετά την αφαίρεση των ειδικών δαπανών για την αντιμετώπιση του Covid-19. Αυτή η επιλογή είναι εξαιρετικά παρακινδυνευμένη ακόμη και εν όψει των αισιόδοξων ανακοινώσεων για τα εμβόλια. Ειδικά για το ζήτημα του Υπουργείου Υγείας βλ. το Παράρτημα I.

Το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων φαίνεται να επιστρέφει στα πάγια επίπεδα του 2019 και των προηγούμενων ετών με 6 δισ. ευρώ για το ΕΣΠΑ και 750 εκ. ευρώ για το εθνικό σκέλος. Αυτή σαν επιλογή είναι πλήρως ασύμβατη με το Εθνικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα ύψους 9,5 δισ. ευρώ αμιγώς εθνικών πόρων του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2021-2025 και καταδεικνύει ότι ήταν ακόμη ένα πυροτέχνημα της Κυβέρνησης και ειδικά του κ. Γεωργιάδη.

Το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 340 δισ. ευρώ ή 208,9% ως ποσοστό του ΑΕΠ στο τέλος του 2020 έναντι 331 δισ. ευρώ ή 180,5% ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2019, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 28,4 ποσοστιαίες μονάδες. Το 2021 προβλέπεται ότι θα διαμορφωθεί στα 343 δισ. ευρώ ή 199,6% ως ποσοστό του ΑΕΠ, παρουσιάζοντας μείωση κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του 2020.

Είναι προφανές ότι το χρέος της χώρας αγγίζει πλέον οριακά επίπεδα. Είναι το δεύτερο πιο ψηλό στον κόσμο μετά τον Ιαπωνικό και καταδεικνύει τη ζημιά που προκάλεσε και η διαπραγμάτευση του 2015 που μεταξύ άλλων εξαφάνισε την αξία περίπου 20 δις. ευρώ από τη Δημόσια Συμμετοχή (μέσω του ΤΧΣ) η οποία θα κατευθυνόταν στη μείωση του χρέους.

Ωστόσο για ακόμη μια φορά καταγράφεται η τεράστια σημασία του PSI στη βιωσιμότητα του χρέους αφού σε αυτό οφείλεται (όπως αναφέρεται στο Προσχέδιο) ότι παρά την αύξηση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ οι δαπάνες για τους τόκους παραμένει εξαιρετικά χαμηλή (3,2% του ΑΕΠ).

Σημασία θα παίξει στη διαμόρφωση του και η επίπτωση των πόρων που θα εισέλθουν από το Ταμείο Ανάκαμψης για την προσμέτηση των οποίων η Ευρ. Επιτροπή διαβουλεύεται με την ΕΛΣΤΑΤ όπως καταγράφεται στη ανακοίνωση έγκρισης, Η Κυβέρνηση πρέπει να παρέμβει ενεργά στη διαδικασία αυτή.

Η κυβέρνηση πρέπει πρωτίστως να αναλάβει σημαντικές πρωτοβουλίες στην ΕΕ σε ότι αφορά το ζήτημα της αναθεώρησης των δημοσιονομικών κανόνων, ιδιαίτερα αν καταστεί εμφανές ότι δεν θα παραταθεί η αναστολή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και το 2022. Η επιστροφή σε βιώσιμη ανάπτυξη πέρα από την ορθή αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης προϋποθέτει και μια δημοσιονομική πολιτική που δεν θα θέτει υψηλούς στόχους για τα πρωτογενή πλεονάσματα.

ΙΙΙ. ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ

Στο επίπεδο του προγράμματος αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας τη μοναδική αλλαγή που έκρινε ως τώρα ως αναγκαία για το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της  ΕΕΣΥΠ Α.Ε. (του γνωστού Υπερταμείου μέσω του οποίου ο κ. Τσίπρας δέσμευσε τη Δημόσια Περιουσία για 100 χρόνια) είναι να αυξήσει τα ανώτατα όρια των αμοιβών των Προέδρων, των διευθύνοντων ή εντεταλµένων συµβούλων των δημόσιων επιχειρήσεων του Κεφαλαίου Α΄ του ν. 3429/2005 και των θυγατρικών τους, των οποίων οι µετοχές έχουν µεταβιβαστεί σε αυτήν.

Η διαχείριση της δημόσιας περιουσίας τα τελευταία χρόνια δε διακρίνεται ούτε για την εισπρακτική και κυρίως για την αναπτυξιακή συμβολή τους, την οποία προκρίνουμε σαν πρώτιστη προτεραιότητα ως Κίνημα Αλλαγής.


Παράρτημα Ι: Το ΕΣΥ πρωταγωνιστής στην πανδημία αλλά φτωχός συγγενής στους Προϋπολογισμούς 2020 - 2021

  1. 1.To Εθνικό Σύστημα Υγείας και η ΠΦΥ λειτουργούν στα ίδια περίπου επίπεδα δαπανών με το 2019 προσπαθώντας να αντιμετωπίσει την κρίση.
  2. 2.To Εθνικό Σύστημα Υγείας και η ΠΦΥ λειτουργούν με πολύ λιγότερο προσωπικό από ότι το 2019 δηλαδή πριν το ξέσπασμα της κρίσης.

Τεκμηρίωση Σημείου 1ο – Ισχνή αύξηση δαπανών το 2020

Παρακάτω τα στοιχεία του Ισοζυγίου Γενικής Κυβέρνησης (σελ. 60) που περιλαμβάνει τις ανώτατες δαπάνες στον τομέα Υγείας.

Είναι προφανές ότι παρά τις πρόσθετες δαπάνες για Covid-2019 (που αναφέρθηκαν παραπάνω) το 2020 το ΕΔΥ και η ΠΦΥ συνολικά θα λειτουργήσουν με μόλις 154 εκ. ευρώ σε σχέση με το 2019 αφού αυτό η Κυβέρνηση είχε προβλέψει συνολικά μείωση -149 εκ ευρώ για το 2020 (που θα προέρχονταν από μείωση σε λειτουργικές και επενδυτικές δαπάνες.

Δαπάνες σε ΕΣΥ & ΠΦΥ σε εκ. ευρώ

2019

2020

2021

Προϋπολογισμός

Εκτίμηση για 2020

Διαφορά Προϋπ/μου 2020 - 2019

Διαφορά Εκτίμησης με 2019

Προϋπολογισμός

Διαφορά με 2020

Συνολικές δαπάνες

2.610

2.461

2.764

-149

154

2.704

-60

Παροχές σε εργαζόμενους

554

596

648

42

52

707

59

Λοιπά έξοδα

1.955

1.805

2.016

-150

211

1.895

-121

Επενδυτικές δαπάνες

101

60

100

-41

40

102

2

Τεκμηρίωση Σημείου 2ο – Μείωση προσωπικού του 2020

Στις «παρεμβάσεις 2020-2021 για την αντιμετώπιση πανδημίας» που αναφέρθηκαν παραπάνω προβλέπεται ότι οι δαπάνες για προσλήψεις έκτακτου υγειονομικού προσωπικού αναμένεται να κυμανθούν σε 85 εκ. το 2020 και 131 εκ. το 2021. Αυτές θα καλυφτούν από 13 Περιφερειακά Προγράμματα που έχουν ενταχθεί στο ΕΣΠΑ και δεν συμπεριλαμβάνονται στον Πίνακα του Ισοζυγίου παραπάνω με τις παροχές για εργαζόμενους που καλύπτονται από τον τακτικό προϋπολογισμό.

Ωστόσο σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία Σεπτεμβρίου 2020 και Δεκεμβρίου 2019 του Μητρώου Ανθρώπινου Δυναμικού του Ελληνικού Δημοσίου προκύπτει ότι μέσα στο α΄ 9μηνο του 2020 το τακτικό προσωπικό που υπάγεται στο Υπουργείο Υγείας μειώθηκε κατά 1.581 υπαλλήλους (στους 76.870 υπαλλήλους), ενώ το αντίστοιχο επικουρικό προσωπικό που καλύπτεται από πόρους ΕΣΠΑ, από Κρατικό Προϋπολογισμό και από προγράμματα του ΟΑΕΔ μειώθηκε κατά 4.329 υπαλλήλους (στους 17.554)! Το μόνο προσωπικό που φαίνεται να αυξήθηκε κατά την περίοδο αυτή είναι το τακτικό και έκτακτο προσωπικό των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου που υπάγονται στο Υπουργείο Υγείας.

 

Δεκέμβριος 2019

Σεπτέμβριος 2019

Διαφορά

Τακτικο Προσωπικό ΕΣΥ και ΠΦΥ

78451

76870

-1581

Ορισμένου χρόνου - συμβάσεις έργου - ωρομίσθιοι από Κρατικούς πόρους, από ΕΣΠΑ και από ΟΑΕΔ στο ΕΣΥ και ΠΦΥ

21883

17554

-4329

Τακτικό Προσωπικό ΝΠΙΔ (ΕΟΔΥ κλπ)

3646

4170

524

Έκτακτο προσωπικό ΝΠΙΔ (ΕΟΔΥ κλπ)

575

2423

1848


Παράρτημα ΙΙ: Η Έκθεσης της «Επιτροπής Πισσαρίδη» και το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας

Σημειώνεται ότι για την ενδιάμεση έκθεση της επιτροπής Πισσαρίδη ο Τομέας Οικονομικών έχει εκδόσει ο Τομέας Οικονομικών[24]. Η Κυβέρνηση παρουσίασε δια του κ.Σκυλακάκη στις 25/11/2020 το κείμενο των Στρατηγικών Κατευθύνσεων για το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αφού στις 24/11/2020 έδωσε στη δημοσιότητα το τελικό κείμενο της Έκθεσης της «Επιτροπής Πισσαρίδη» το οποίο ο Πρωθυπουργός είχε υποβιβάσει αναφέροντας ότι το δεν αποτελεί κυβερνητικό πρόγραμμα αλλά ανεξάρτητη οικονομική έκθεση που πρέπει να μείνει έξω από την κομματική αντιπαράθεση. Μάλιστα επί λέξει ανέφερε ότι «είναι ένα κείμενο αναφοράς στο οποίο κάθε πολίτης, η ελληνική κοινωνία, τα κόμματα, οι φορείς της αγοράς, της κοινωνίας, τα κόμματα της αντιπολίτευσης, μπορούν να ανατρέχουν ανά πάσα στιγμή και να το συμβουλεύονται».

Είναι προφανές ωστόσο ότι η ταυτόχρονη παρουσίαση τους δεν είναι τυχαία και αποσκοπεί να περιβάλει την Κυβερνητική πρόταση με την «επιστημοσύνη» και το κύρος του νομπελίστα Πισσαρίδη και των υπόλοιπων συντελεστών της ομώνυμης έκθεσης. Ενδεικτικό είναι ότι τα δύο κείμενα στη δημόσια σφαίρα συγχεόνται μεταξύ τους ακόμα και από «σοβαρούς» αναλυτές.

Είναι προφανές ότι η Έκθεση είναι μια βολική ιδεολογική εργαλειοθήκη (toolkit) στην οποία θα ανατρέχει η Κυβέρνηση για να περιβάλει τις εκάστοτε πολιτικές αποφάσεις αλλά θα αγνοεί τις όποιες προτάσεις αντίκεινται στις κυβερνητικές αποφάσεις.

Έτσι η Κυβέρνηση:

πιθανότατα να υιοθετήσει:

αλλά θα αγνοήσει:

Την άποψη ότι δεν κρίνεται ως σημαντική προτεραιότητα η μείωση των φόρων στην κατανάλωση και ειδικότερα στον ΦΠΑ

Την πρόταση εκτός από την κατάργηση του «συμπληρωματικού φόρου» για τους ιδιώτες ιδιοκτήτης ακινήτων με μεγάλη περιουσία.

Το γεγονός γεγονός ότι όπως καταγράφει και η έκθεση η Ελλάδα έχει τη πιο μεγάλη δυσαναλογία έμμεσων και έμμεσων φόρων στην ΕΕ.

Την εξομοίωση και ενιαία φορολογική μεταχείριση των εισοδημάτων από διαφορετικές πηγές ώστε να μην καταστρατηγείται και η έννοια της προοδευτικότητας της φορολογικής κλίμακας.

Να υιοθετήσει τη μετάβαση από διανεμητικό σε κεφαλαιοποιητικό σύστημα επικουρικής σύνταξης.

Τις προτάσεις για δικλείδες διαχείρισης και επένδυσης των πόρων του ασφαλιστικού συστήματος σε μια χώρα στην οποία μεαγαλούργησε η  Ακρόπολις ΑΧΕΠΕΥ.

Τις προτάσεις για ενδυνάμωση της κεφαλαιαγοράς και για την αύξηση της κρατικής συμμετοχής στη χρηματοδότηση

Την πρόταση της «κακής τράπεζας» (bad bank) που είναι πρόταση του Κινήματος Αλλαγής από το 2017 και πρόσφατα διατυπώθηκαν ανοικτά και από το διοικητή της ΤτΕ.

Τις προτάσεις για συνέχιση και επιτάχυνση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων περιουσιακών στοιχείων και ΔΕΚΟ

Την επισήμανση ότι η ιδιωτικοποίηση μιας επιχείρησης είναι προτιμητέα όταν αυτή δραστηριοποιείται σε ανταγωνιστικό περιβάλλον και αντίθετα ότι όταν η επιχείρηση είναι φυσικό μονοπώλιο, τότε η κρατική κυριότητα μπορεί να είναι προτιμητέα. Και ότι είναι σκόπιμο να διατυπωθούν κανόνες σύμφωνα με τους οποίους θα θεωρείται προτιμητέα η κρατική κυριότητα, όπως επίσης και αρχές και πρότυπα με τα οποία θα ασκούνται τα κρατικά δικαιώματα.

Τις προτάσεις για:

  • Αύξηση της ευελιξίας στη χρήση υπερωριών.
  • άρση στους περιορισμούς στη δυνατότητα μιας επιχείρησης να μεταβάλλει τον αριθμό των απασχολούμενων.
  • τη διατήρηση της πρόβλεψης για ένα κατώτατο μισθό που καθορίζεται από το κράτος αντί μέσω διαπραγματεύσεων μεταξύ εργατικών και εργοδοτικών οργανώσεων.
  • Υποβάθμιση των κοινωνικών εταίρων σε συμβουλευτικούς θεσμούς.

Τις προτάσεις για:

  • Αναβάθμιση και ενίσχυση του ΟΑΕΔ.
  • Ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα παιδικής ανάπτυξης το οποίο δεν εξειδικεύεται από τους συγγραφείς της Έκθεσης αν και θα τους είχε βοηθήσει αρκτετά η πρόταση νόμου σχετικά με την «Εθνική Δηµογραφική Πολιτική - Στήριξη της οικογένειας» που κατέθεσε τον Δεκέμβριο του 2018 η παράταξη μας .

Από την άλλη το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας το οποία τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση ενώ έχει ήδη αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν κάνει σοφότερους τους αναγνώστες του. Κατατάσσει 18 άξονες (γενικόλογων) δράσεων σε 4 Πυλώνες. Η μόνη ποσοτική πληροφορία κατανομής των πόρων των €19.4 δισ. επιχορηγήσεων των τεσσάρων ταμείων και €12.6 δισ. δανείων με ευνοϊκούς όρους του Ταμείου Ανάκαμψης είναι αυτή του Πίνακα 1 του Σχεδίου που παρατίθεται παρακάτω.

Άξονας

Επιχορηγήσεις

% του συνόλου

Δάνεια

Σύνολο των επιχορηγήσεων και των δανείων

1. Πράσινη μετάβαση 

6,2

38%

2. Ψηφιακή μετάβαση*

2,1

13%

3. Απασχόληση, δεξιότητες, κοινωνική συνοχή

4,1

25%

4. Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμός της οικονομίας

4

24%

Υποσύνολο RRF (Ταμείο Ανάκαμψης)

16,4

100%

12,6

29

REACT-EU, Just Transition Fund, European Agricultural Fund for Rural Development

3

3

Σύνολο

19,4

32

       

σε εκ. ευρώ

* Σημείωση: ψηφιακά έργα περιλαμβάνονται στους Πυλώνες 1,3 & 4 ώστε να επιτυγχάνεται ο συνολικός στόχος του 20%.

Η κατανομή των πόρων στους 4 πυλώνες δεν παρέχουν καμία νέα πληροφορία αφού βασίζεται στους δεσμευτικούς συντελεστές του πλαισίου για το Ταμείο Ανάκαμψης ενώ οι εξαιρετικά γενικόλογες περιγραφές των αξόνων φανερώνουν ένα ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο ωριμότητας ειδικότερα αν τις αντιπαραβάλει κάποιος με τα παραδείγματα που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις «Ευρωπαϊκές Εμβληματικές Πρωτοβουλίες η προώθηση των οποίων αποτελεί διακριτό στόχο του Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάπτυξης» [25].

Αυτό σημαίνει είτε ότι η Κυβέρνηση δεν έχει ωριμότητα προτάσεων είτε ότι έχει κρυφή ατζέντα την οποία δεν πρόκειται να διαβουλευτεί ουσιαστικά με την κοινωνία.

 


[1] Σύμφωνα με τα στοιχεία της AMECO

[2] Βλ. https://www.kathimerini.gr/economy/561167611/ta-2-kleidia-gia-tin-anakampsi-tis-oikonomias-to-2021/

[3] Βλ. Εισηγητική έκθεση Πίνακα 3.32 σελ. 141.

[4] Για τη χρήση του Recovery and Resilience Facility τα κράτη μέλη θα καταρτίσουν εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, στα οποία θα εκτίθεται η μεταρρυθμιστική και επενδυτική ατζέντα τους για τα έτη 2021-23. Τα σχέδια θα επανεξεταστούν και θα προσαρμοστούν ανάλογα με τις ανάγκες το 2022, ώστε να ληφθεί υπόψη η τελική κατανομή των κονδυλίων για το 2023. Τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα αξιολογηθούν από την Επιτροπή εντός δύο μηνών από την υποβολή τους με βάση μία σειρά κριτηρίων, μεταξύ άλλων: συνεκτικότητα με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις, ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού, δημιουργία θέσεων εργασίας και οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα του κράτους μέλους και αποτελεσματική συμβολή στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, που αναμένεται ότι τελικά θα πρέπει να απορροφήσουν το 37% και το 20% αντίστοιχα, των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η θετική αξιολόγηση των αιτήσεων πληρωμών θα εξαρτηθεί από την ικανοποιητική εκπλήρωση των σχετικών οροσήμων και στόχων. Η αξιολόγηση των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εγκρίνεται από το Συμβούλιο, με ειδική πλειοψηφία βάσει πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέσω σχετικής εκτελεστικής πράξης. Οι νομικές δεσμεύσεις θα αναληφθούν έως την 31η Δεκεμβρίου 2023. Οι σχετικές πληρωμές θα γίνουν έως την 31η Δεκεμβρίου 2026. Η σχετική πρόταση της Ελληνικής Κυβέρνησης που αναφέρθηκε και παραπάνω περιγράφεται στο Παράρτημα II.

[5] Βλ. https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-performance-and-forecasts/economic-forecasts/autumn-2020-economic-forecast_en

[6] Βλ. Πίνακα 1.3 στη σελ. 39 της Εισηγητικής Έκθεσης.

[7] https://kinimaallagis.gr/%CE%B7-%CE%BA%CF%85%CE%B2%CE%AD%CF%81%CE%BD%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%B1%CE%B4%CF%85%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%B5%CE%AF-%CE%AE-%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%AD%CF%87%CE%B5%CE%B9-%CF%84%CE%B7-%CE%B2%CE%BF%CF%8D%CE%BB/

[8] Βλ. https://kinimaallagis.gr/fofi-gennimata-nea-allagi-proodefti/

[9] https://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/SEL84/2020-Q3

[10] https://www.minfin.gr/-/delose-tou-ypourgou-oikonomikon-k-chrestou-staiko-14

[11] Η αναθεώρηση αυτή αναθεώρησε κατά πολύ τα πραγματικά στοιχεία του πραγματικού και του ονομαστικού ΑΕΠ προς τα κάτω. Για τη σχετική αιτιολόγηση από τη ΕΛΣΤΑΤ βλ. https://www.statistics.gr/documents/20181/0690736b-bcaf-0c15-dbd3-d2e49d3cca6d

[12] Υπενθυμίζεται όπως καταγράψαμε και στην προηγούμενη έκδοση του ενημερωτικού που χρησιμοποίησε τα τριμηνιαία στοιχεία πριν τον επανυπολογισμό του ΑΕΠ οι μεταβολές για τα δύο τρίμηνα σε σχέση με τα προηγούμενα ήταν αρνητικές αν και αυτό πλέον έχει ιστορική μόνο αξία.

[13] Βλ. Πίνακα 1.2 στη σελ. 37 της Εισηγητικής Έκθεσης.

[14] https://www.cnn.gr/oikonomia/story/242410/staikoyras-kathe-minas-katholikoy-lockdown-stoixise-2-5-3-toy-aep-to-mina

[15] https://kinimaallagis.gr/%CF%80%CF%81%CF%8C%CE%B3%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CE%B5%CF%83%CF%89%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2020-%CE%BC%CE%B5-%CF%84/

[16] Βλ. διαγράμματα 4.4 και 4.5 στις σελ. 155 & 156

[17] https://www.ecb.europa.eu/home/search/coronavirus/html/index.en.html

[18] Βλ. Πίνακα 4.1 στη σελ.148

[19] Βλ. https://www.bankofgreece.gr/statistika/nomismatikh-kai-trapezikh-statistiki/xrhmatodothsh-ths-ellhnikhs-oikonomias

[20] https://www.bankofgreece.gr/enimerosi/grafeio-typoy/anazhthsh-enhmerwsewn/enhmerwseis?announcement=4c847377-8efc-4bd1-b744-c8f53c669e74

[21] Βλ. Πίνακα 3.30, σελ. 137-139 Εισηγητικής Έκθεσης

[22] https://www.kathimerini.gr/economy/local/1051141/ta-funds-plimmyrizoyn-me-akinita-tin-agora/

[23] Σύμφωνα με την 3 η Τριμηνιαία Έκθεση Προόδου Έτους 2020 του ΚΕΑΟ, το σύνολο των ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών στο τέλος του τρίτου τριμήνου του 2020 διαμορφώθηκε στα 37,4 δις ευρώ, δηλαδή παρουσίασε αύξηση κατά 392,7 εκατ. ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο. Η αύξηση των συνολικών οφειλών οφείλεται στις νέες εντάξεις οφειλετών (60.478 οφειλέτες με συνολικές οφειλές ύψους 313,9 εκατ. ευρώ), καθώς και στη δημιουργία νέων οφειλών και στην αύξηση των πρόσθετων τελών για τους οφειλέτες που είναι ήδη ενταγμένοι στο ΚΕΑΟ. Σε ετήσια βάση παρατηρείται σημαντική αύξηση στις συνολικές οφειλές κατά περίπου 1,8 δις ευρώ, η οποία οφείλεται τόσο στην αύξηση των πρόσθετων τελών (κατά 1,2 δις ευρώ), όσο και στην αύξηση των κύριων οφειλών κατά 623,5 εκατ. ευρώ.

[24] Βλ. https://cutt.ly/qhUBDJR

[25] Βλ. https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/recovery-coronavirus/recovery-and-resilience-facility_en

Twitter

ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

RT @FofiGennimata: Η ξαφνική απώλεια του συντρόφου και φίλου Σήφη Βαλυράκη, μας γεμίζει θλίψη. Πάντα στην πρώτη γραμμή του αγώνα για τη δημ…

ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

RT @FofiGennimata: Ζητώ να έρθει στη Βουλή το ελληνικό πρόγραμμα για το Ταμείο Ανάκαμψης. Ξεπερνά την κυβερνητική σας θητεία. Δεν έχετε λε…

ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

@SDParty1974 Δυστυχώς οι περισσότεροι μας εγκατέλειψαν. Πήγαν αλλού να βρούνε καρέκλες.

ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

RT @FofiGennimata: Έχουμε εγκαίρως παρουσιάσει συγκεκριμένα, ρεαλιστικά, στοχευμένα μέτρα για να μείνει όρθια η κοινωνία και ζωντανή η οικο…

Facebook

ZOO Category

Login